top of page
Kuba umukirisu w’aba Coptes mu Misiri: Urugendo rw’ukwemera no kudacika intege

Kuba umukirisu w’aba Coptes mu Misiri: Urugendo rw’ukwemera no kudacika intege

Aug 11, 2020
3 min read

Isano yimbitse y’amateka

Isano y’Umisiri n’ubukirisu ni iyimbitse kandi ifise amateka, iri mu mutima w’inkuru ya gikirisu. Kuva ku nkuru ya Yosefu yadugijwe mu bubasha mu Misiri (Itanguriro 41:41), yatunganije inzira y’ibindi vyabaye vyo muri Bibiliya, gushika ku guhungira mu Misiri kw’umwana Yezu kugira ahunge uburake bw’umwami Herodi (Matayo 2:13–23), Umisiri ufise ikibanza gihambaye cane mu mateka y’ubukirisu. Ivyo bintu vy’ishimikiro vyerekana isano yimbitse kandi iramba hagati y’Umisiri n’ukwemera kwa gikirisu.

Imizi y’ukwemera kwa gikirisu kw’aba Coptes

Ishengero rya Orthodoxe Copte rikurikirana umurage waryo w’intumwa gushika kuri Mariko Mweranda Umwanditsi w’Inkuru Nziza n’Ishengero rya kera rya Alexandria. Umugenzo w’Ishengero uhuza Mariko Mweranda n’ukuzanwa kw’ubukirisu mu Misiri mu kinjana ca mbere. Nk’inkuru nyinshi z’amateka y’ubukirisu bwo mu ntango, amakuru arambuye y’ubutumwa bwa mbere atahurwa biciye ku guhuza umugenzo w’ishengero n’ubushakashatsi bw’amateka.

Ishengero ry’aba Coptes: Ukubaho mu mateka no kw’isi yose

Uno musi, imiryango y’aba Coptes Orthodoxes iboneka mu Misiri no mu mahanga hirya no hino kw’isi. Ibiharuro bigereranya ubwinshi bw’umuryango biratandukana bivanye n’isoko ry’amakuru n’amashengero y’aba Coptes canke imiryango ifitaniye isano na yo bishizwemwo, rero igiharuro kimwe c’isi yose gikwiye gufatwa witonze.

Ukwemera kwihariye n’ingorane

Ikiranga ukwemera kwa gikirisu kw’aba Coptes ni inyigisho zakwo ku kameremere ka Yezu Kristu, zishimika ku bumana bwiwe bwuzuye n’ubumuntu bwiwe bwuzuye. Iri tandukaniro ry’inyigisho ryatumye mu mateka habaho ukutumvikana n’ayandi mashengero ya gikirisu, na cane cane Ishengero Katolika. Ayo matandukaniro y’inyigisho ntari ivyo mu vyigwa gusa; yaragize ingaruka nyakuri ku bakirisu b’aba Coptes, harimwo ivangura n’amatati ashingiye ku madini.

Abakirisu b’aba Coptes mu Misiri bafise ivyo bacamwo bitandukanye, bigengwa n’akarere, uko imiryango yabo imeze hamwe n’ibihe vyagutse vy’ikibano na politike. Mu mpungenge zanditswe harimwo ivangura, intambamyi zigira ico zihinduye ku kwubaka canke gusanura amashengero, hamwe n’ubukazi bushingiye ku madini mu turere no mu bihe bimwebimwe. Muri ico gihe nyene, aba Coptes baragira uruhara mu bice vyinshi vy’ubuzima rusangi bw’Umisiri, harimwo amashure, ubudandaji, umuco n’ugukorera igihugu. Inkuru yitondewe ikwiye kwemera ingorane hamwe n’ubudasa bw’ubuzima abantu babayemwo, aho gufata insiguro imwe nk’iyerekeye bose.

Ukuri kw’uruhamo

Imiryango n’abantu bamwebamwe b’aba Coptes barashikiwe n’ibitero bikomeye, ivangura n’ukutagira umutekano, harimwo ubukazi bwakozwe n’imigwi ikaze. Ivyo vyabaye vyarahitanye abantu, birakomeretsa abandi kandi bisiga ibikomere biramba. Ariko ubuzima bwa misi yose buratandukanye cane mu Misiri, kandi ntivyoba ari ukuri kwerekana ko umukirisu wese w’aba Coptes ahura n’urugero rumwe rw’akaga canke ko ukwimuka gufise imvo imwe gusa. Raporo zizewe n’inyandiko z’uburenganzira bwa muntu zirashobora gufasha abasomyi gutahura ivyabaye n’uko ibintu vyari bimeze mu kibanza cavyo.

Ukudacika intege n’iterambere

Naho hari izi ngorane zikomeye, abakirisu b’aba Coptes mu Misiri barabandanya kwerekana ukudacika intege n’ubutwari bidasanzwe. Bariko baratera imbere mu nzego zitandukanye, harimwo ubuyobozi, amashure n’ubudandaji, kandi barakora kugira bakureho intambamyi zo gushirwa ku ruhande. Akigoro kabo ko kuronka ukwemerwa n’uburinganire kuruta karagaragaza umwiyemezo wo kubungabunga ukwemera kwabo no guterera ivyiza mu kibano.

Mu myaka ya vuba, abakirisu b’aba Coptes barushirije kugira uruhara mu kuvugira uburenganzira n’umutekano vyabo mu mahoro, barondera ikibano aho umwidegemvyo wo gusenga ari uburenganzira nyamukuru. Urugamba rubandanya rw’umwidegemvyo w’idini rwerekana ikibazo cagutse co kwemeza ko abantu bo mu madini yose bashobora gushira mu ngiro ukwemera kwabo ata gukumirwa.

Akamo k’ihinduka

Umwidegemvyo wo gushira mu ngiro ukwemera kwawe ukwiye kuba uburenganzira bwa bose, si agateka gahabwa bamwe. Ingorane abakirisu b’aba Coptes bahura na zo mu Misiri zerekana ko hakenewe ukwihanganirana no gutahurana kuruta hagati y’amadini. Uko abakirisu b’aba Coptes babandanya kuvugira uburenganzira bwabo no kurondera kwubaka ikibano cemera bose kuruta, ni ngombwa ko umuryango mpuzamakungu ushigikira akigoro kabo. Kwemeza ko abantu bose, uko ukwemera kwabo kwoba kumeze kwose, bashobora gukurikiza idini ryabo mu mwidegemvyo kandi ata bwoba ni intumbero ikwiriye umwiyemezo n’ibikorwa vya twese.

Mu ncamake, kuba umukirisu w’aba Coptes mu Misiri ni urugendo rurangwa n’ukwemera kwimbitse hamwe n’ingorane zikomeye. Ni inzira irangwa n’akamaro mu mateka, ukwemera gushingiye ku mizi yimbitse no kurondera uburinganire n’umutekano n’ubutwari. Uko umuryango w’abakirisu b’aba Coptes ubandanya guhangana n’ingorane no kuzirengera, inkuru yawo iba icemezo c’ukudacika intege n’akamo kabandanya k’ubutungane n’ukwubahana.

Ibindi bisomwa bijanye

Comments


bottom of page