top of page
Umugore ari mu mubabaro mu nzu imurikiwe buhorobuhoro, yerekana urugamba rwihishije rw’ihohoterwa ryo mu rugo.

Ihohoterwa ryo mu ngo: Ingorane ihishijwe mu muryango w’aba Coptes

Oct 15, 2022
4 min read

Ihohoterwa ryo mu rugo: kumenya ihohoterwa no gushigikira umutekano mu miryango y’aba Coptes

Ihohoterwa ryo mu rugo rishobora gushikira abantu bo mu gihugu cose, umuco wose, urugero rw’amikoro rwose n’umuryango w’idini wose. Mu miryango yegeranye, gutinya urusaku, gutenguha incuti canke gutahurwa nabi birashobora gutuma kuvuga ata guhisha bigora cane. Umuntu ariko arahohoterwa yoshobora gutinya ko bamushirako amakosa, batamwemera canke bamuhatira kugumana urukundo ku giciro ico ari co cose.

Izo mpungenge zikwiye impuhwe, si ugucirwa urubanza. Ihohoterwa si ukutumvikana kw’ibanga umuntu ategerezwa kwihanganira kugira arinde izina ry’umuryango. Umuntu wese arakwiye umutekano, agateka n’imfashanyo.

Ingene ihohoterwa ryo mu rugo rishobora kuboneka

Ihohoterwa ni ingendo isubiriza ikoreshwa mu gutera ubwoba, kugenzura, gutandukanya n’abandi canke kuganza uwundi muntu. Rishobora kurimwo gukubita, guhatira umuntu ivy’igitsina, kumutera ubwoba, kumutukisha, kumukurikira, kumucungera canke kugenzura uko aronka amahera, uburyo bwo kwiyunguruza, akazi, imiti canke abagenzi.

Uguharira kwose si ihohoterwa. Imigenderanire myiza irashobora kurimwo amatati, ugushavura n’amakosa. Itandukaniro nyamukuru ni ukumenya nimba bompi bashobora kutumvikana mu mwidegemvyo no mu mutekano, canke nimba umwe akoresha ubwoba, ibihano, iterabwoba canke ukugenzura kugira aronke ivyo ashaka.

Ibimenyetso vyo kwitondera bishobora kurimwo:

  • Uwo mukundana akama agutuka, agusuzugura canke agutera ubwoba.

  • Igitutu co guca amasano n’abagenzi, incuti canke abo mw’ishengero.

  • Gucungera telefone yawe, aho uri, ubutumwa canke amahera ukoresha utavyemeye ku bushake.

  • Kukubuza kuva mu cumba canke kugutwara imfunguruzo, impapuro canke telefone.

  • Guhatirwa ivy’igitsina canke gukorakorwa mu buryo bw’igitsina utavyemeye.

  • Iterabwoba rijanye n’abana, uko wemerewe kuba mu gihugu, amahera, ibitungwa vyo mu rugo canke kwigirira nabi kugira akubuze kugenda.

  • Ishavu ryiyongera igihe ushinze imbibe zisanzwe.

Ikimenyetso kimwe ubwaco kirashobora kuba gikomeye. Ntukeneye kurindira gukomeretswa ku mubiri canke kwemeza ko ibintu bihuye n’insobanuro y’uwundi muntu imbere yo kurondera imfashanyo.

Ukwizera n’umuryango ntibikwiye na rimwe gukoreshwa mu kurekura ihohoterwa

Ukwizera n’umuryango w’aba Coptes Orthodoxes birashobora kuba amasoko y’isengesho, kwumva ko ufise ikibanza n’imfashanyo ifatika. Ariko imvugo y’idini ntikwiye na rimwe gukoreshwa mu kubwira umuntu ko ategerezwa kwemera ubukazi, guheba umutekano wiwe canke kunuma kugira yirinde isoni.

Kubabarira, gusubiza hamwe n’umutekano si ikintu kimwe. Umuntu yoshobora guhitamwo kubabarira ariko akagumana intera kandi akarondera uburinzi. Gusubiza hamwe ntibishobora gusabwa ku gahato uwagiriwe nabi; bisaba kwemera kubazwa ivyakozwe, ihinduka ry’ukuri n’umutekano, kandi vyoshobora kudashoboka canke kutaba bibereye.

Nimba umuntu arondera impanuro z’umwungere, vyoshobora gufasha kuvugana n’umupatiri canke umuyobozi w’ishengero wizigirwa afata ihohoterwa nk’ikintu gikomeye kandi yubaha umutekano. Imfashanyo y’umwungere ntikwiye gusubirira abatabara vyihuta, abahinga mu gufasha abahohoterwa mu rugo, ubuvuzi canke impanuro z’amategeko igihe bikenewe.

Nimba ushobora kuba uriko urahohoterwa

Ntutegerezwa gufata ingingo kuri vyose icarimwe. Iyumvire kuvugana mw’ibanga n’umuntu azokwumviriza atagushizeko amakosa. Umuhinga mu gufasha abahohoterwa mu rugo arashobora kugufasha kurimbura amahitamwo, naho woba utazi nimba ukwiye kugenda canke udashaka kuvugana n’inzego z’umutekano.

Nimba bitekanye kubikora, iyumvire:

  • Kugumiza impapuro zihambaye, imiti, imfunguruzo n’inomero zo gutabara aho ushobora kubishikira.

  • Kumenya ahantu hatekanye woja n’umuntu wizigira yogufasha.

  • Gukoresha igikoresho uwo aguhohotera adashobora gucungera igihe urondera imfashanyo.

  • Gutegura umugambi w’abana canke ibitungwa vyo mu rugo, nimba bihari.

  • Kwirinda gutangaza ko uzogenda nimba wibaza ko vyokwongera akaga; umuhinga arashobora gufasha gutegura hisunzwe ako kaga.

Ntukurikize urutonde rw’ibisabwa nimba kubikora vyogushira mu kaga karushirije. Umutekano wawe n’ukuntu usuzuma ibihe vyawe birahambaye.

Nimba uri mu kaga kihuta muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, hamagara 911. Umurongo w’igihugu wo gufasha ku ihohoterwa ryo mu rugo, National Domestic Violence Hotline, uraboneka kuri 800-799-SAFE (7233), mu kurungika ijambo START kuri 88788, canke kuri thehotline.org. Nimba igikoresho cawe canke uko ukoresha internet vyoshobora gucungerwa, koresha igikoresho gitekanye kuruta igihe bishoboka. Nimba uba ahandi, vugana n’abatabara vyihuta bo mu karere kawe canke ishirahamwe rifasha abahohoterwa mu rugo.

Uko woshigikira umugenzi canke incuti

Nimba umuntu akubwiye ibanga ryiwe, umviriza witonze. Urashobora kuvuga uti: “Ndashimye ko wambwiye,” “Ntukwiye gufatwa gutyo,” na “Ni igiki cogufasha ubu?” Irinde kubaza igituma yagumye, kumubwira ico ategerezwa gukora canke guhangana n’uwumuhohotera atavyemeye. Ivyo bikorwa birashobora kwongera akaga canke kugabanya ububasha bw’umuntu ku ngingo ziwe bwite.

Wubahirize ibanga kiretse hari ikibazo c’umutekano kihuta gisaba kugira ico ukoze. Tanga imfashanyo ifatika, uburyo bwo kwiyunguruza, ahantu ho guhamagarira, kwitaho abana canke gufasha kuronka umuhinga, aho gusezerana ivyo udashobora gushitsa. Igihe bishoboka, reka uwo muntu abe ari we ashinga umuvuduko.

Ivyo imiryango ishobora gukora

Paruwasi, imiryango n’amashirahamwe y’ikibano birashobora gufasha mu kwishura ata rusaku, kurinda ubuzima bwite, gufata ivyahishuwe nk’ibikomeye no guhuza abantu n’ibikorwa vy’ababifitiye inyigisho. Abayobozi bakwiye kumenya aho uruhara rwabo rugarukira no kurungika abantu ku bahinga babifitiye ubumenyi igihe bibereye. Ubuhuza canke impanuro z’abakundana zoshobora kudatekana igihe umwe akoresha ukugenzura kujanye n’uguhata; imfashanyo y’umutekano ya buri muntu ikwiye kubanza.

Kwirinda birasobanura kandi kwigisha ko icubahiro kiboneka mu ngendo ya misi yose: kwemera imbibe, gutunganya ishavu ata gutera ubwoba, gufatira hamwe ingingo mu mwidegemvyo no gufata uwo mukundana nk’umuntu afise imigenderanire n’amahitamwo yigenga.

Ijambo ryo gusozera

Nta muntu akwiye guhatirwa guhitamwo hagati y’umutekano wiwe n’ukuba mu muryango wiwe. Ihohoterwa si ikosa ry’uwurikorerwa, kandi gusaba imfashanyo si uguhemukira ukwizera canke umuryango. Imfashanyo iranga impuhwe, amahitamwo ashingiye ku makuru n’ugutegura umutekano mu buryo bufatika birashobora gufasha abantu kugana umutekano n’agateka birushirije.

Izindi nyandiko bifitaniye isano

Comments


bottom of page