top of page
Umukobwa w’Umukristu w’Umukopte asoma ubutumwa kuri telefone azirikana, ari ahantu hatekanye muhira

Gutorera umuti ukutumvikana mu miryango yo kuri internet

Apr 8, 2022
4 min read

Ingene wotorera umuti ukutumvikana mu miryango yo kuri internet: Impanuro ngirakamaro

Imiryango yo kuri internet ihuriza hamwe abantu bafise ingeso, ivyo baciyemwo n’ivyo biteze bitandukanye. N’igihe abayigize basangiye ukwemera canke imico kama, ukutumvikana kurashobora kuba: ubutumwa ntibutahurwe, umuntu yumve ko bamwirengagije, ikiyago gitangure gutera umuntu ku giti ciwe, canke abantu ntibahuze ku co kwubahana bisobanura.

Intumbero si ukwirinda ukutumvikana kwose. Ni ukwishura mu buryo bukingira agaciro k’umuntu, bugumya imbibe zitomoye kandi bukabuza ko ukutumvikana gutoyi guhinduka ugutoteza. Izi ngingo zikorera ku biyago vyo gukundana kuri internet no mu bibanza vy’imiryango.

Banza uhagarare gatoyi imbere yo kwishura

Ubutumwa burashobora kwumvikana nk’ubukaze kuruta igihe utumva ijwi ry’uwundi. Nimba ushavuye canke wumva umaramaye, banza uhagarare gatoyi imbere yo kwishura. Subira usome ivyanditswe koko kandi utandukanye ayo majambo n’ivyo ushobora kuba wibwira ku migambi y’uwabirungitse.

Ntutegerezwa guca wishura. Kuruhuka akanya gato birashobora kugufasha kumenya nimba ikibazo gikeneye gusobanurwa, gushirirwaho urubibe canke guhagarika ikiyago. Irinde gushira ku mugaragaro amafoto y’ubutumwa canke kwinjiza umugwi mu kibazo igihe mushavuye cane; kugishira ku mugaragaro birashobora gutuma kugitorera umuti bigora kandi bikerekana amakuru y’ibanga.

Banza usabe insiguro aho kwiyumvira ko uzi umugambi

Nimba ubona ko ata kaga karimwo kandi bibereye kubiganirako, baza ikibazo kigufi kitagira aho gihengamiye. Nk’akarorero: “Nshobora kuba ntatahuye neza; woba wabivuze uriko uratebura?” canke “Igihe wabivuga, numvise ko unkengera. Woshobora gusobanura ico washaka kuvuga?”

Koresha uburorero butomoye aho gushinga ibirego rusangi nka “Wama usuzugura abantu.” Dondora igikorwa n’ingaruka yaco. Hanyuma umviriza inyishu. Gusaba insiguro ntibisobanura ko utegerezwa kwemera ico umuntu yireguza, ariko birashobora kubuza ko ukudatahurana guhinduka amatati.

Ntumvikane n’umuntu udatera ingeso ziwe

Ibande ku kibazo aho gutuka umuntu. Irinde kumwita amazina mabi, kumutera ubwoba, kumurungikira ubutumwa kenshi amaze kugusaba guhagarika, canke gukoresha ukwemera n’akaranga k’umuryango kugira umutere isoni yemere ivyo uvuga. Ukwemera gusangiwe ntigukuraho ugukenera ukwicisha bugufi n’icubahiro.

Urashobora kuvuga urubibe neza uti: “Ndemeye kubiganirako mu cubahiro, ariko ndahagarika ikiyago nimba ibitutsi bibandanya.” Hanyuma ushikitse ico wavuze. Urubibe ruvuga ico wewe uzokora; si uburyo bwo kugenzura ivyiyumviro canke amahitamwo y’uwundi.

Menya igihe udakwiye kubandanya ikiyago

Ukutumvikana kwose ntigushobora canke ntigukwiye gutorerwa umuti mu kiyago. Nimba umuntu akomeza kugutoteza, kugutera ubwoba, kuguhata canke kwirengagiza imbibe zitomoye, ntumubereyemwo ibisobanuro bidahera. Hagarika kwishura igihe bibereye, bika ivyemezo bifitaniye isano n’ikibazo kandi ukoreshe uburyo bwo kwikingira buri ku rubuga, canke urondere imfashanyo nimba iyo ngeso itera ikibazo c’umutekano.

Nimba ukeka ubuhendanyi, ugusabwa amahera, ukwiyitirira uwundi canke iterabwoba, ntugerageze gukora iperereza kuri uwo muntu wenyene. Irinde gutanga amakuru y’amafaranga canke ayandi makuru y’ibanga, kandi urondere imfashanyo ibereye. Nimba wemera ko hari akaga kihutirwa ku mutekano w’umubiri wawe, hamagara inzego z’ubutabazi z’aho uba.

Kingira ibanga

Ntusangize abandi ubutumwa bw’ibanga bw’umuntu, amafoto yiwe, uburyo bwo kumuvugisha canke amateka yiwe bwite kugira gusa utsinde mu matati canke uronke abagushigikira. Nimba ukeneye impanuro, sangiza gusa ibikenewe umuntu wizigirwa kandi, aho bishoboka, wirinde kwerekana amakuru amumenyekanisha.

Nimba hakenewe ivyemezo kugira hakemurwe ugutoteza canke iterabwoba, bibike mu mutekano kandi ubisangize gusa biciye mu nzira zibereye. Ntufate ko ahantu hose kuri internet ari ah’ibanga canke ko gusiba ubutumwa bikuraho amakopi yabwo yose.

Igihe ukutumvikana kwerekeye ukwemera canke ivyo imico kama yiteze

Ibibazo vy’idini n’imico kama birashobora gukora ku mutima kuko vyerekeye akaranga, umuryango no kwumva ko ufise aho ukomoka. Gerageza gutandukanya umugenzo utandukanye n’ukutubaha. Baza ico umugenzo usobanura ku wundi aho kwibaza ko imiryango yose y’Abakopte ikurikiza imigenzo imwe.

Ku bibazo vy’inyigisho z’ishengero, iture isoko yizewe ya Orthodoxe Copte canke umupatiri abibereye aho guhindura ikiyago co gukundana ihiganwa ry’ivyigisho vy’Imana. Urashobora kwubaha agaciro k’umuntu utemeye iciyumviro ciwe cose, kandi urashobora kubona ko itandukaniro riremereye cane ku bucuti mutamututse.

Gusubiza hamwe inyuma y’ukutumvikana

Igihe bompi babishaka kandi ikiyago kigumye mu cubahiro, gusubiza hamwe bishobora gutangura mu kwemera uruhara rwawe uti: “Nishuye nabi cane, ndagusavye imbabazi.” Gusaba imbabazi bifise insiguro kuvuga igikorwa wakoze kandi ntibisaba ko uca ubabarirwa ubwo nyene. Nimba uwundi agusavye imbabazi, urashobora guhitamwo ivyo ukeneye imbere y’uko ukwizerana gusubira kubaho.

Ukutumvikana kumwekwumwe kwerekana ko abantu badakwiranye aho kuba gusa ukudatahurana. Urashobora kubona ko vyoba vyiza kudabandanya ikiyago. Guhagarika imigenderanire mu cubahiro birashobora kuba inyishu ibereye.

Akajambo ku bakoresha Coptic Meet

Coptic Meet igenewe gufasha abantu kumenyana n’abandi mu kwemera basangiye, ariko amamuko musangiye ntiyemeza uguhuza, ukuri canke ingeso z’icubahiro. Injira mu migenderanire mishasha ubizirikanye, kingira amakuru yawe bwite kandi muhure ahantu hahurira abantu igihe mufashe ingingo yo kubonana imbona nkubone. Nturungikire amahera umuntu utarubakana ukwizerana wishingikirije ku vyo wewe ubwawe wagenzuye, kandi witondere inkuru z’ihutirwa zerekeye amahera canke gusabwa kuyagira mu kinyegero.

Nimba uhuye n’ikibazo gikomeye, koresha uburyo bwo gutanga raporo canke kuronka imfashanyo buri muri porogarama nimba buhari, kandi ukurikize ubuyobozi bw’urubuga buriho ubu. Ntufate ukutumvikana kwose nk’ukurenga amategeko, ariko ufatane uburemere ugutoteza, iterabwoba, ukwiyitirira uwundi n’ubuhendanyi ukeka.

Intumbero ni ubucuti bw’icubahiro, si ugutsinda

Imiryango myiza yo kuri internet ikeneye abantu bashobora kwumviriza, kutumvikana ata bukazi no kuva mu kiyago igihe kibaye ic’akaga canke ata co kigishikako. Gusobanura mu mutekano birashobora gutorera umuti ukudatahurana; urubibe rushikamye rushobora guhagarika ugusuzugura gusubirwamwo; kandi guhagarika ikiyago birashobora kuba amahitamwo aranga ubukerebutsi kuruta igihe uwundi adashaka kuyaga mu buryo butekanye.

Si wewe ujejwe kugenzura ingene uwundi yakira ivyo uvuga. Ujejwe guhitamwo inyishu ihuye n’ivyo uha agaciro, ikingira ibanga ryawe kandi yubaha agaciro k’abantu bose bari mu kibazo, harimwo na wewe.

Izindi nyandiko bifitaniye isano

Comments


bottom of page