
Guhimbaza aberanda b’Abakopte: Ubuzima bwabo n’iragi ryabo
Guhimbaza aberanda b’Abakopte: Ubuzima, intahe n’iragi ryabo
Ikirangamisi ca Orthodoxe Copte kiribuka aberanda ubuzima bwabo bwerekana uburyo butandukanye bwo kuba umwizigirwa muri Kristu: igisabisho uri wenyene, gukorera abandi, ubuyobozi mu nyigisho z’Imana, ubutwari mu ruhamo no kwiyegurira Imana mu buzima bw’umuryango. Inkuru zabo si imigani gusa y’abantu badasanzwe ba kera. Mu buzima bw’Ishengero, aberanda bibukwa nk’ivyabona vyerekeza abandi kuri Kristu, birenze kwerekeza kuri bo ubwabo.
Amateka ya gikristu y’Abakopte abarirwa mu binjana vyinshi, kandi aberanda babo babayeho mu bihe n’ibibanza bitandukanye cane. Inkuru zabo zituruka mu Vyanditswe, mu mugenzo wa liturujiya, mu vyanditswe vy’amateka no mu nkuru zanditswe mu nyuma; izo zose ntizifise intumbero imwe canke urwego rumwe rw’amakuru y’amateka. Kuzisoma uzirikana bisaba guha agaciro iragi ryabo ryo mu mpwemu, ugatandukanya amateka yemejwe neza n’inkuru z’umugenzo wo kwiyegurira Imana.
Antoni Mukuru mweranda: Intambwe ihambaye mu buzima bw’abihebeye Imana bwa gikristu
Antoni mweranda azwi cane nk’umwe mu bantu bashinze imizi y’ubuzima bw’abihebeye Imana bwa gikristu. Yavukiye mu Misiri mu kinjana ca gatatu; umugenzo umudondora nk’uwatanze ivyo yari afise agakurikirana ubuzima bw’igisabisho n’ukwibabaza mu bugaragwa. Akarorero kiwe kagize akosho ku mayaruka y’abihebeye Imana n’abandi Bakristu barondera ubuzima bushira Imana hagati.
Akamaro ka Antoni si uko Umukristu wese akwiye kwigana neza uko yabayeho. Umuhamagaro w’ubuzima bw’abihebeye Imana uratandukanye n’ubuzima busanzwe bw’umuryango n’akazi. Inkuru yiwe itumira umuntu kuzirikana ku buzima bworoshe, ku kwifata mu mpwemu no ku kibazo c’ico dukwiye kwitwararika kuruta ibindi.
Inkuru y’ubuzima bwa Antoni ifitaniye isano na Atanazi w’i Alegizandiriya yagize akosho no kure cane y’Misiri. Yarafashije guha imero uburyo Abakristu batahura ubuzima bwo kwibabaza, kandi igira uruhara mu gukwiragiza ivyiyumviro vy’ubuzima bw’abihebeye Imana mu tundi turere.
Atanazi w’i Alegizandiriya mweranda: Gushingira intahe ukwemera
Atanazi, umusenyeri w’i Alegizandiriya mu kinjana ca kane, yibukwa ku ruhara yagize mu mpaka z’ivyigisho vy’Imana zerekeye akaranga ka Kristu. Yarashigikiye ukwemera kw’Ishengero ko Umwana ari Imana bimwe vyuzuye mu gihe c’impaka zikomeye n’igitutu ca politike. Mu buzima bwiwe yaraciye mu buhungiro no mu matati, bikerekana ko ubuyobozi mu nyigisho z’Imana bwashobora gusaba ukwihangana gukomeye ku giti c’umuntu.
Ku ba Coptes Orthodoxes, Atanazi aguma ari icabona gihambaye c’uko Kristu ari hagati y’ukwemera kwa gikristu. Iragi ryiwe riributsa kandi abasoma ko amateka y’inyigisho yateye imbere biciye mu vyiyumviro bigoye, amanama y’Ishengero n’impaka, aho kuba amajambo magufi yatandukanijwe n’igihe c’amateka yavugiwemwo.
Akarorero kiwe karemesha kwiga witonze, kugira ubutwari no kwiyemeza ukwemera, kakibutsa kandi abasoma bo muri iki gihe kwiga impaka za kera bafatiye ku bihe zabereyemwo, aho kwibaza ko akantu kose gahura neza n’impaka z’ubu.
Mina mweranda: Ingendo nyeranda, igisabisho n’ukwiyegurira Imana biramba
Mina mweranda ni umwe mu beranda bazwi cane bafitaniye isano n’Misiri kandi arahabwa icubahiro kinini mu buzima bwa Orthodoxe Copte. Umugenzo wo kwiyegurira Imana umwibuka nk’umumaratiri w’Umukristu, kandi ikibanza ca kera c’ingendo nyeranda citiriwe izina ryiwe hafi ya Mariut cabaye ahantu hahambaye mu mpera z’ibihe vya kera. Ivyemezo vy’ubucukuzi bw’ivya kera vyarafashije kwemeza akamaro k’ikigo c’ingendo nyeranda ca Abu Mena mu mateka y’ubukristu bwo mu Misiri.
Inkuru za Mina mweranda zarakwiragiye mu buryo bwinshi, kandi amakuru amwamwe arashobora gutandukana hagati y’ivyemezo vy’amateka n’inkuru zo kwiyegurira Imana zanditswe mu nyuma. Ivyo ntibigabanya ikibanza afise mu gusenga kubaho no mu kwibuka kw’Ishengero; bifasha abasoma gutahura ingene ibibanza vy’amateka, ukumwibuka muri liturujiya n’ukwiyegurira Imana kw’abantu bifitaniye isano.
Ku Bakopte benshi, izina rya Mina mweranda riramenyerewe biciye mu nsengero, mu bigo vy’abihebeye Imana, mu mashusho meranda no mu gusenga kw’imiryango. Iragi ryiwe rirashobora gutuma umuntu azirikana ku kwihangana no ku ngene ukwibuka umweranda kuba igice c’ibibanza bifise insiguro mu buzima bwo mu mpwemu bw’umuryango.
Mariya w’Misiri mweranda: Ukwigaya n’uguhinduka
Mariya w’Misiri mweranda yibukwa mu mugenzo wa gikristu wo mu Buseruko biciye mu nkuru y’ubuzima bwiwe yibanda ku kwigaya no ku guhinduka kwimbitse mu mpwemu. Inkuru y’umugenzo idondora ingene yagiye mu gahinga inyuma y’uguhura n’Imana kwamuhinduye i Yeruzalemu. Inkuru yiwe ifitaniye isano cane n’ukwigaya, kandi yibukwa mu buzima bwa liturujiya bw’imiryango ya Orthodoxe y’Ubuseruko (Eastern Orthodox), no mu mugenzo mugari wa Orthodoxe.
Nk’uko bimeze ku nkuru nyinshi za kera z’ubuzima bw’aberanda, iyo nkuru yashikirijwe biciye mu mugenzo wo kwandika ivy’aberanda, kandi ntikwiye gusomwa nk’aho akantu kose kemejwe n’uburyo bwa none bwo kwiga amateka. Intumbero yayo yo mu mpwemu ni uko uguhinduka gushoboka: kahise k’umuntu ntigategerezwa kuba ijambo rya nyuma ku buzima bwiwe.
Iyo nkuru ntikwiye gukoreshwa mu gutera isoni abantu bahanganye n’ingorane canke mu kwumvikanisha ko gukira ibikomere vyo mu mutima, ingeso zababaye akaranda canke izindi ngorane vyoroshe. Uguhinduka nyakuri kurashobora gusaba umwanya, umuryango n’imfashanyo ibereye. Icigwa co mu mpwemu ni icizigiro, si ugucira urubanza.
Aberanda n’insiguro y’ubweranda
Ubu burorero bwerekana ko ubweranda atari ubwoko bumwe bw’ingeso canke inzira imwe y’ubuzima. Aberanda bamwebamwe bari abihebeye Imana; abandi bari abasenyeri, abamaratiri, abigisha canke abantu bibukwa ku kwigaya. Ukwibuka aberanda kw’Ishengero ntikuvuga ko ubuzima bwabo butagira ingorane. Ni uburyo bwo guha icubahiro ukwizigirwa no kwerekeza Abakristu ku buzima buyobowe na Kristu.
Mu gusenga kwa Orthodoxe Copte, aberanda bibukwa mu kwemera kwagutse kw’Ishengero kuri Kristu, ntibamubere abasubirizi. Insiguro yo kubaha icubahiro no gusaba ko badusabira itahurwa neza biciye mu nyigisho za Orthodoxe no mu bikorwa vya liturujiya, aho gutahurwa biciye mu guhindura nabi ivyiyumviro canke mu gufata ibintu nk’ibizwi bishingiye ku yindi migenzo.
Ingene izo nkuru zoyobora ubuzima bwa misi yose
Gusoma ivy’aberanda birashobora kurenga kwegeranya amazina canke imisi mikuru. Iyumvire kubaza ibi bibazo:
Ni ingeso nziza iyihe ubu buzima bwerekana: ubutwari, ukwicisha bugufi, gukorera abandi, ukwigaya canke ukwihangana?
Ibihe vy’amateka vyari bimeze gute, kandi ni ayahe masoko yizewe abidondora?
Ni ibihe bice vy’inkuru bishingiye ku vyemezo vy’amateka, kandi ni ibihe bishingiye ku nkuru z’umugenzo wo kwiyegurira Imana?
Akarorero k’uwo mweranda koshobora gute kuremesha igikorwa gifatika c’ubuntu, c’igisabisho canke co gukorera abandi uyu musi?
Noba nkoresha iyi nkuru mu kuremesha ugukura, canke mu kwicira urubanza no kurucira abandi n’ubukazi?
Intumbero si ukwigana ikintu cose co hanze. Ni ugushishoza ingene ukwizigirwa kwoboneka mu muhamagaro wawe no mu bihe urimwo.
Kugumiza umugenzo mu buzima
Imiryango irashobora kumenyesha abana aberanda biciye mu nkuru zihuye n’imyaka yabo, mu kugendera insengero, mu mashusho meranda no mu migenzo y’imisi mikuru. Amaparuwasi arashobora guhimbaza imisi mikuru biciye muri liturujiya, inyigisho n’imibonano y’umuryango. Nimba ushaka kumenya vyinshi ku mweranda kanaka, raba ivyanditswe vy’ishengero vyizewe n’ubushakashatsi bw’amateka, kandi ubaze umupatiri canke umwigisha abizi ikibanza c’uwo mweranda mu gusenga kwa Orthodoxe Copte.
Ubuzima bw’aberanda buhuza abasenga bo muri iki gihe n’amayaruka y’Abakristu basenze, bakorera abandi, bagwana n’ingorane kandi bagira icizigiro imbere yabo. Inkuru zabo zirushiriza kugira insiguro igihe zisomwe n’icubahiro hamwe n’ugushishoza: guha agaciro intahe yabo, gutahura ibihe vy’amateka babayemwo no kureka akarorero kabo kakayobora ku rukundo rwimbitse kuruta dukunda Imana na mugenzi wacu.
Izindi nyandiko bifitaniye isano




Comments