top of page
Insobanuro ya gikirisu y’igitambara ca Turin n’ishusho yo mu maso.

Igitambara ca Turin: ukwizera, kahise na Kristo

Sep 22, 2024
4 min read

Igitambara ca Turin: ukwizera, kahise n’ibanga rimaze igihe

Igitambara ca Turin ni kimwe mu vyibutso vyeranda vya gikirisu vyavuzweko cane kw’isi. Ni igitambara gikozwe mu nyuzi za lin kiriko ishusho itaboneka cane y’umugabo, umubiri wiwe ukaba usa n’uwerekana ibikomere bijanye no kubambwa. Abakirisu bamwe bemera ko ari igitambara Yesu yahambishijwe; abandi bakibona nk’ikintu gikomeye kibafasha kwihebera Imana, baguma batamenya neza inkomoko yaco. Abanyasiyansi, abatohoji ba kahise n’abizera bamaze imyaka mirongo bagira impaka ku myaka yaco, uko ishusho yashizweho n’insobanuro yaco.

Ikiganiro citondewe gikwiye kugumiza ibintu bibiri hamwe: ico gitambara gifise insobanuro yimbitse ku bantu benshi, kandi kwemeza ko ari co Yesu yahambishijwe si ikintu ca kahise camaze kwemezwa. Ukwizera kwa gikirisu ntigushingiye ku gufata ikintu cose ca kera kigibwako impaka nk’icamaze kwemezwa.

Ico gitambara ni iki?

Ico gitambara kibitswe i Turin mu Butaliyano, kandi gifise nk’imetero 4.4 z’uburebure na 1.1 z’ubwaguke. Kiriko ishusho y’umuntu imbere n’inyuma, hamwe n’ibimenyetso abaraba benshi basigura nk’ibikomere. Iyo shusho ntisanzwe kandi yarateye ubushakashatsi mu bice nka kahise k’ibitambara, ubutabire, isesengura ry’amashusho no kubungabunga ibintu vya kera.

Igitambara ca Turin ntikivugwa mw’izina mw’Isezerano Rishasha. Injili zivuga ko Yesu yapfunyitswe mu bitambara vya lin inyuma y’urupfu rwiwe, ariko inyandiko ntizitanga utuntu duhagije two kumenya ikintu kikiriho ata gukekeranya. Guhuza igitambara ca Turin n’inkuru z’Injili rero bisaba ibimenyetso birengeye insobanuro za Bibiliya zonyene.

Igituma gihambaye ku bakirisu bamwe

Ku bantu bemera ko ico gitambara ari ic’ukuri, gishobora gutanga ikintu gifatika co kuzirikanako ku Bubabare bwa Kristo, imibabaro yiwe n’urupfu rwiwe. Abandi barakorwako nk’ishusho itumira uwuyiraba kuzirikana ku nkuru y’Injili, batemeje ata gukekeranya aho yavuye.

Insobanuro mu kwihebera Imana n’ikimenyetso ca kahise ni ibibazo bitandukanye. Ikintu ca kera gishobora gutuma umuntu asenga kandi akazirikana naho inkomoko yaco itaratomoka. Ku rundi ruhande, ukwihebera Imana kw’ukuri ntigukwiye gusaba gukabiriza ivyo ubushakashatsi bwemeje.

Ibimenyetso vya kahise bivuga iki?

Kimwe mu vyabonetse mu bushakashatsi bivugwako cane ni icigwa co gupima imyaka hakoreshejwe karuboni ifise imishwarara, casohowe mu 1989. Carashize akarorero k’ico gitambara mu gihe co hagati ca kahise, muri rusangi mu myaka 1260–1390 CE. Kuva ico gihe, abashakashatsi bagiye baragira impaka ku kibanza akarorero kafatiwemwo, ugushobora kuba karandujwe, kahise k’igitambara n’insobanuro y’amasesengura yakurikiye. Ivyo biganiro biragoye, kandi incamake zizwi cane rimwe na rimwe zerekana ivyiyumviro bikigibwako impaka nk’aho vyakuyeho burundu ivyavuye muri ico gipimo c’imyaka.

Ubundi bushakashatsi bwarasuzumye ifu yo mu mashurwe (pollen), ibiranga ishusho, ibimenyetso bisa n’amaraso n’ingene igitambara cubatswe. Ivyigwa bitandukanye vyashitse ku nsobanuro zitandukanye, kandi nta cemezo ca siyansi cemewe na bose gishinga ko igitambara ari ico Yesu yahambishijwe. Ivyemezo vy’uko igerageza rimwe ryemeje canke ryahakanye burundu ko ari ic’ukuri bikwiye kwitonderwa.

Ku basomyi bipfuza gutohoza ico kibazo, nimushire imbere ubushakashatsi bwasuzumwe n’abandi bahinga, amakuru y’inzu ndangakaranga canke y’ababunga ibintu vya kera, n’inyandiko zisigura uburyo bwakoreshejwe n’aho bugarukira. Tandukanya ivyo icigwa cabonye ubwa mbere n’ibisobanuro vyakurikiye ku co ivyo vyabonetse vyoshobora gusobanura.

Ingene ico gitambara gihuye n’inkuru z’Injili

Injili zivuga ukubambwa, urupfu n’ihambwa rya Yesu, ariko ziratandukana mu tuntu zishimangira. Zivuga ibitambara vya lin vyo guhamba, kandi Injili ya Yohana ivuga ibitambara bijanye n’ihambwa rya Yesu. Iyo mirongo ni inyandiko nyamukuru za gikirisu, ariko ntigaragaza ko ari igitambara ca Turin.

Birashoboka kuzirikana ku Bubabare bwa Kristo biciye kuri ico gitambara, wemera iryo tandukaniro. Icibutso ceranda ntigisubirira Ivyanditswe, imihango yo gusenga canke ubutumwa bw’Ishengero bw’urupfu n’Izuka vya Kristo.

Uko aba Coptes Orthodoxes babibona

Abakirisu b’aba Coptes Orthodoxes bashira ukwizera kwabo ku kwigira umuntu, ukubambwa n’Izuka vya Yesu Kristo, bigaragazwa biciye mu Vyanditswe, imihango, amasakramentu n’ubuzima bw’Ishengero. Igitambara ca Turin ntigisabwa nk’umushinge w’ukwizera kw’Ishengero rya Orthodoxe Copte, kandi umusomyi ntakwiye kwibaza ko aba Coptes Orthodoxes bose bafise iciyumviro kimwe ku kuba ico gitambara ari ic’ukuri.

Nimba ushaka insobanuro y’umwungere ijanye cane n’Ishengero rya Orthodoxe Copte, baza umupatiri canke usome isoko ribereye ry’ishengero. Ukwitwararika icibutso ceranda gukwiragiye mu bakirisu ntigukwiye kwitiranywa n’inyigisho yemewe canke iciyumviro gihuriweko na bose mw’ishengero kanaka.

Kuraba ivyibutso vyeranda ufise ukwizera n’ugushishoza

Ivyibutso n’amashusho vyeranda birashobora kwerekeza umutima ku buzima bwa Kristo n’aberanda, ariko abakirisu bafise imvo nziza zo kwitondera ivyemezo. Baza ivyanditswe mu buryo butomoye, ivyafatiweko mu kuvyiyumvira, ibikigibwako impaka n’uko isoko risigura neza aho ibimenyetso vyaryo bigarukira.

Irinde gufata kwipfuza kumenya nk’ikigeragezo c’ukwizera. Umuntu arashobora kwihebera Kristo cane ariko akibaza ko igitambara ari ic’ukuri; uwundi ashobora gukorwako mu vy’impwemu n’ico gitambara ariko akemera ko kwemeza kahise kaco bigoye. Nta na kimwe muri ivyo vyiyumviro gikwiye kugabanywa ngo kibe urubanza rworoshe ku kuri kw’umutima w’uwo muntu.

Ivyo ico gitambara gishobora kudutumira kuzirikanako

Ingingo umuntu yofata ku gitambara yaba iyihe, ubutumwa nyamukuru bwa gikirisu ntibushingiye kuri co. Ububabare bwa Kristo buhamagarira abakirisu kuzirikana ku rukundo rwiwe rwitanga, ku kuri kw’imibabaro y’abantu no ku cizere gitangazwa mw’Izuka. Ukwo kuzirikana kurashobora kuzana impuhwe ku bababaye, kwegera Ivyanditswe cane no gusubira kwiyemeza gukorera abandi.

Igitambara ca Turin kiguma ari ikintu gitera ibibazo vyinshi aho ukwizera, kahise na siyansi bihurira. Inkuru yaco ikwiye kwihwezwa mu kwubaha abizera, kuvugisha ukuri ku bitaratomoka no gutandukanya neza insobanuro y’ukwihebera Imana n’ibimenyetso. Ukwizera ntigukwiye gutinya ibibazo vyitondewe, kandi itohoza rya kahise ntirikwiye kwirengagiza insobanuro ikintu gifise ku bakizirikanako.

Izindi nyandiko bifitaniye isano

Comments


bottom of page