
Ishengero rya Orthodoxe Copte n’Ishengero Gatolika: imigenderanire yavyo
Gutahura imizi ya kahise
Ishengero rya Orthodoxe Copte n’Ishengero Gatolika vyompi bifise imizi yimbitse ya kahise ishika mu ntango y’ubukristu. Naho inzira zavyo zatandukanye cane mu binjana vyinshi, amashengero yompi yaraterereye vyinshi mu gukura kw’inyigisho n’ingeso vya gikristu.
Ishengero rya Orthodoxe Copte: imizi y’i Alegizandiriya
Ishengero rya Orthodoxe Copte rikomoka mu kibano ca gikristu co mu ntango c’i Alegizandiriya mu Misiri. Nk’uko umugenzo ubivuga, iryo shengero ryashinzwe na Mutagatifu Mariko umwanditsi w’Inkuru Nziza, umwe mu ntumwa za Yezu Kristu, mu kinjana ca 1 inyuma ya Kristu. Ishengero ry’i Alegizandiriya ryagize uruhara rukomeye mw’isi ya gikristu yo mu ntango, rikaba ikibanza gikomeye c’ugukura kw’inyigisho z’ukwemera n’ibikorwa vy’ubumisiyonari. Ivyo bituma Ishengero rya Orthodoxe Copte riba rimwe mu madini ya gikristu ya kera kuruta, rigaragaza ukuntu ubukristu bwakwiragiye kare muri Afrika y’Uburaruko.
Ishingwa ry’Ishengero ry’i Alegizandiriya na Mutagatifu Mariko ryashizeho umushinge w’icahavuye kiba Ishengero rya Orthodoxe Copte. Iryo shengero ryarazigamye imigenzo n’inyigisho zaryo z’ukwemera mu binjana vyinshi, riterera cane mu nyigisho n’ingeso vya gikristu. Uruhara rwaryo muri kahise mu gutunganya ivyiyumviro vya gikristu vyo mu ntango rwerekana ukubaho kwaryo kumaze igihe kirekire n’akosho karyo mu mugenzo mugari wa gikristu.
Ishengero Gatolika: imishinge y’i Roma
Ishengero Gatolika na ryo rikomora amamuko yaryo kuri Mutagatifu Petero, afatwa nk’umukuru w’intumwa n’umusenyeri wa mbere w’i Roma. Nk’uko umugenzo wa Gatolika ubivuga, Yezu yagize Petero umukuru w’abamukurikira, ashinga ubupapa. Ishengero Gatolika ribona amamuko yaryo nk’ugusubirirana kudacika kuva kuri Petero gushika uyu musi, rigashimika ku ruhara rwaryo nk’ukubandanya kw’Ishengero ryashinzwe na Kristu.
Intunganyo n’inyigisho z’ukwemera vy’Ishengero Gatolika vyarakuriye mu binjana vyinshi, harimwo ishingwa ry’ububasha bwa Papa n’ugukura kw’inyigisho nyamukuru. Ukwo gukura kwerekana ingene Ishengero ryihuje n’ingorane za kahise n’iz’inyigisho z’ukwemera, mu gihe rigumya ukwemeza ko ribandanya imizi yaryo y’intumwa.
Ugutandukana muri kahise n’amatandukaniro y’inyigisho z’ukwemera
Imigenderanire hagati y’Ishengero rya Orthodoxe Copte n’Ishengero Gatolika yaciye mu bihe vy’umwikeko n’ugutandukana. Impaka zo mu ntango ku nyigisho z’ukwemera n’ugusigura inyigisho za gikristu mu buryo butandukanye vyazanye imyiyonkoro ikomeye mw’isi ya gikristu. Imwe mu ngingo zikomeye z’ugutandukana yabaye mu Mwiyonkoro Mukuru wo mu 1054 inyuma ya Kristu, wemeje ugutandukana hagati y’Ishengero Gatolika rya Roma ryo mu Burengero n’Ishengero rya Eastern Orthodox.
Ariko igihe c’Umwiyonkoro Mukuru kigeze, Ishengero rya Orthodoxe Copte ryari risanzwe ritandukanye n’ikibano kinini ca gikristu. Ugutandukana kwagize akosho n’ukutumvikana kw’inyigisho z’ukwemera kwabaye imbere y’aho, na canecane ukwavuye mu Nama nkuru y’i Chalcedon yo mu 451 inyuma ya Kristu, yavuga ku nyigisho zerekeye Kristu. Ayo matandukaniro yatumye Ishengero ry’aba Coptes ritandukana n’iyindi migenzo ya gikristu.
Iragi basangiye n’akamaro kabandanya
Naho hari amatandukaniro ya kahise n’ay’inyigisho z’ukwemera, Ishengero rya Orthodoxe Copte n’Ishengero Gatolika vyompi vyaraterereye cane mu bukristu. Ishengero rimwe ryose ryarakuje iragi ryaryo ritunze, rigaragaza uburyo bwinshi bwo kwemera no kubaho gikristu bwabayeho mu binjana vyinshi.
Ishengero rya Orthodoxe Copte riguma ari urwego ngirakamaro ku bakristu amamiliyoni, rikabika imigenzo ya kera kandi rigatanga uburyo bw’umwihariko bwo kubona ivy’impwemu vya gikristu. Na ryo Ishengero Gatolika ribandanya kuba inguvu ikomeye mu bukristu bwo kw’isi yose, rigatunganya ivyiyumviro vy’inyigisho z’ukwemera n’ingeso z’idini kw’isi hose.
Mu gihe Ishengero rya Orthodoxe Copte rikomora amamuko yaryo kw’Ishengero ryo mu ntango ry’i Alegizandiriya no kuri Mutagatifu Mariko, amamuko y’Ishengero Gatolika ashingiye ku gusubirirana kw’intumwa kuva kuri Mutagatifu Petero. Amashengero yompi, afise kahise gatunze n’ivyo yaterereye mu nyigisho z’ukwemera, afise uruhara ruhambaye mu kwizera kwa gikristu. Amaragi yayo aramba agaragaza ubwinshi n’ukwimbika kw’umugenzo wa gikristu, akerekana uburyo bwinshi ubukristu bwakuzemwo uko igihe carengana.
Umwimenyerezo woroshe wo kuzirikana
Inyuma y’ikiyago gifise insobanuro, andika ibintu bitatu wamenye kuri uwo muntu, ikibazo kimwe ugifise n’ukuntu wiyumvise muri ico kiganiro. Wumvise ko wubashwe kandi ushobora kuba uwo uri? Wari wumviriza wipfuza kumenya, canke ahanini urondera kwemerwa? Ukwo kuzirikana kugufi gushobora kwerekana ingendo neza kuruta kuguma usubiramwo ubutumwa bwose mu mutwe. Nimba wumva ko hari ikitagenda neza, ntucirengagize kubera gusa ukunda uwo muntu.
Igihe co gufata akaruhuko canke gusubira inyuma
Birabereye kugabanya umuvuduko igihe ukuganira guhindagurika, imbibe zirengagizwa canke wumva uhatirwa gusezerana utaritegura. Igihe bitekanye kubikora, sigura urubibe rwawe rimwe mu buryo butomoye, hanyuma urabe uko rwubahirizwa. Ukugukunda kubereye guha umwanya ukwemera kwawe, ukwihangana n’ingingo ufata ku giti cawe. Nta tegeko rigusaba kuguma wemerera umuntu kugushikira igihe yama yirengagiza aho ugarukira.
Ibindi vyo gusoma bifitaniye isano
Bandanya usoma izi mpanuro zifitaniye isano: Kwubakana mw’Ishengero ry’aba Coptes: Urugendo rw’ukwemera n’umwiyemezo na Ishengero ry’aba Coptes ku gukundana: inzira iyoborwa n’ukwizera n’intumbero.



Comments