top of page
Umugore aboneka ababaye mu gihe uwo bariko barabonana amwirengagiza yitwararitse terefone yiwe, vyerekana ibimenyetso vyo kwitondera mu gukundana kw’Abakristu.

Ibimenyetso vyo kwitondera mu gukundana kw’Abakristu: ivyo kuraba imbere yo kwubaka

Jul 17
5 min read

Umuntu arashobora kuvuga ivy’ukwemera abikuye ku mutima ariko bikamugora kwubaha “oya” isanzwe. Ni co gituma ugushishoza kuterekeye gusa ivyo umuntu yemera canke avuga. Kurerekeye kandi inyifato yiwe igihe imigambi ihindutse, ivyitezwe bitandukanye canke ataronse ico ashaka.

Intumbero yo kubona ibimenyetso vyo kwitondera si ukurondera uwo mukundana atagira agatosi canke guca urubanza ku muntu inyuma y’ikiganiro kimwe kitagenze neza. Ni ukumenya ingeso zibangamira ukuri, umutekano, umwidegemvyo canke ukwubahana imbere y’uko kuva mu migenderanire birushiriza kugora.

Banza utandukanye akanya katagenze neza n’ingeso yisubiriza

Inyishu imwe yatevye si ikimenyamenya co kugenzura uwundi mu mayeri. Ukutumvikana rimwe ntikwemeza ko abantu babiri badahuye. Abantu bararuha, ntibatahurane kandi bagakora amakosa.

Raba ibintu bitatu: inyifato ubwayo, nimba yisubiriza n’ibiba iyo uyivuzeko. Uwo muntu arumviriza kandi akemera ibanga ryiwe? Aragira akigoro nyakuri ko guhinduka? Canke aragutako amakosa, agatwenga ikiguhagaritse umutima, akihora canke agasubira muri iyo nyifato akitega ko wemera imbabazi agusavye?

Ntutegerezwa kwerekana ko umuntu ari mubi imbere yo gufata ingingo y’uko imigenderanire itakubereye. Urashobora guhitamwo wisunze ingaruka imigenderanire igira ku kumera neza kwawe n’uko indangagaciro n’ivyitezwe vyanyu bihuye.

Ikimenyetso ca 1: gukoresha ukwemera kugira arenge ingingo zawe

Imvugo y’impwemu ntikwiye gukoreshwa mu kwambura uwundi umwidegemvyo wo guhitamwo. Amajambo nka “Imana yambwiye ko utegerezwa kwubakana nanje”, “Iyo uba wizigira Imana wokora ivyo ndakubwiye” canke “Umukristu mwiza ntiyokwigera ambaza ibibazo” arashobora kuba uburyo bwo guhagarika ibiganiro bibereye.

Uwo mukundana afise inyifato nziza arashobora gusigura ivyo yemera mu gihe yubaha ko nawe ufise ijwi ryo mu mutima, ibibazo n’ugushishoza vyawe. Ntiyitwaza ububasha bw’Imana kugira ahatire ingingo, yihutishe ukwiyemeza kubana canke agutume wiyagiriza kubera washinze urubibe.

Nimba ikibazo cerekeye inyigisho z’Ishengero canke ibisabwa ku masakaramentu, rondera ubuyobozi bw’umupatiri abijejwe canke uwubifitiye ububasha mw’ishengero, aho kureka uwo mukundana avuge ko insiguro yiwe ari yo itegerezwa kurangiza ico kibazo.

Ikimenyetso ca 2: kuguhatira kwihuta kurusha uko uvyipfuza

Inyiyumvo zikomeye zirashobora gukura vuba, ariko ukwiyemeza kubana gukwiye kuguma ari ingingo ifashwe mu mwidegemvyo. Iyubare iyo umuntu agusaba ko utokundana n’uwundi, ko mwambikana impeta, amakuru y’ibanga canke amahinduka akomeye y’ubuzima utaravyitegurira, hanyuma akakwagiriza, agashavura canke akagutera ubwoba kubera ugikekeranya.

Umuntu akwubaha arashobora kuvuga ivyo yipfuza kandi akabaza nimba mubihuriyeko. Arashobora no kwemera “ntibiragera” maze agaha imigenderanire umwanya wo gukura. Ntukwiye gutegerezwa gutanga isezerano rihindura ubuzima kugira werekane ko witwararika uwundi.

Ikimenyetso ca 3: ububeshi bwisubiriza ku makuru akomeye

Umuntu wese arashobora kwibagira akantu canke kuvuga nabi ico ashaka. Ariko kwivuguruza kenshi ku bijanye no kuba yubatse canke atubatse, amabanga akomeye, aho aba, akazi canke ivyo yiyemeje bikomeye muri kahise birateye amakenga kurushiriza, canecane iyo ibibazo bibereye bivamwo kugutera canke kugutako amakosa.

Raba uko umuntu yishura iyo ikintu kidahuye cerekanwe. Arasigura uko ibintu bimeze kandi akemera igituma bihambaye, canke yemeza ko uhemutse kubera wabajije? Ukwizigirana gukura iyo abantu bashobora kuvuga ukuri ku bintu bibabaza, si iyo umwe yitezwe ko avyirengagiza.

Ikimenyetso ca 4: kugerageza kugutandukanya n’abandi

Uwo mukundana arashobora kwipfuza ko mumarana umwanya, ariko imigenderanire ntikwiye kugusaba guheba abagenzi wizigira, umuryango, akazi, ishengero canke ubundi bufasha. Iyubare iyo umuntu agenzura abo muvugana, agusaba kwinjira muri konti zawe, aguca intege ku migenderanire yose yo hanze canke agafata ukwishira ukizana gusanzwe nk’ubuhemu.

Imigenderanire myiza iraha ikibanza ukwegerana kandi igatuma umuntu wese aguma ahujwe n’ubuzima bwagutse. Murashobora kuganira ku mbibe zerekeye umwanya n’ibanga ata guheba ukwishira ukizana kwose.

Ikimenyetso ca 5: kutubaha imbibe

Imbibe zirashobora kwerekeye umwanya, urukundo rwerekanwa ku mubiri, amakuru bwite, amahera, ukuganira canke ugukurikiza idini. Abantu barashobora gukunda ibintu bitandukanye, ariko urubibe si ubutumire bwo kuguma uremereza umuntu gushika yemeye.

Raba ibiba umaze kuvuga oya. Uwo muntu aremera inyishu yawe, akabaza ikibazo kirimwo icubahiro canke agatanga ubundi buryo? Canke aragutwenga, akavuga ko azogusiga, akagukoresha ukwiyagiriza mu vy’idini, akabandanya kubaza umaze kwishura canke akaguhana mu kugutera ubwoba?

Urashobora kuvuga uti: “Ivyo ntibimpimbara, kandi ndakeneye ko wubaha inyishu yanje.” Iyo kubivuga bishobora kukugirira nabi, shira imbere umutekano wawe kandi urondere ubufasha aho guhangana n’uwo muntu uri wenyene.

Ikimenyetso ca 6: igitutu canke ibanga mu vy’amahera

Iyubare cane iyo umuntu mwamenyaniye kuri internet agusaba amahera, amakarata y’ingabire, amahera y’ikoranabuhanga nka cryptocurrency, kwinjira muri banki yawe, amakuru yo kwinjira muri konti canke ubufasha bwo kwakira amahera. Ibibazo vyihutirwa, uturyo two gushora imitahe n’amajambo y’urukundo ntibituma ayo masaba agira umutekano.

Nturungike amahera kugira werekane urukundo canke ukwiyemeza kwawe. Iyo isaba riguteye amakenga, hagarara kandi usuzume ukoresheje ayandi masoko yigenga. Umuntu akwubaha ntakwiye gusaba ibanga ku kurungika amahera canke kugushira ku bitugu gutorera umuti ikibazo cihutirwa udashobora kugenzura.

Ikimenyetso ca 7: gusaba imbabazi ata guhinduka

Umuntu wese arakora amakosa. Gusaba imbabazi gufise insiguro kurimwo kwemera ibanga ryawe, gutahura ingaruka no kugira akigoro kabereye kugira ntusubire muri iyo nyifato.

Iyo ibitutsi, iterabwoba, ugusuzugura canke ugutera ubwoba bibandanya inyuma yo gusaba imbabazi kenshi, raba iyo ngeso aho kwizigira isezerano. Ntukeneye kurindira ko inyifato iba mbi kurushiriza kugira ufate ingingo yo kwigira kure. Kugenzura uwundi, iterabwoba, kumukurikirana utabishaka, agahato k’imibonano mpuzabitsina n’ubukazi ni ibibazo bikomeye, si ukutumvikana gusanzwe mu migenderanire.

Ukuntu ibimenyetso vyiza bisa

Imigenderanire myiza ntibura amatati. Ituma ukudahuza gushoboka ata bwoba. Abantu bompi barashobora kubaza ibibazo, kwemera ivyo batamenya neza, kugumana ubugenzi bubereye, kuvuga imbibe zabo no kwemera amabanga yabo ku makosa bakoze.

Rondera uguhuza hagati y’amajambo n’ibikorwa. Raba nimba umuntu ashitsa ivyo avuga, yitwararika uko ubona ibintu, yubaha abandi mu buryo bw’ishimikiro kandi ashobora kuvuga ku bintu bigoye atagerageje gutsinda ku kiguzi ico ari co cose. Ukwemera musangiye kurashobora kuba umushinge ufise insiguro, ariko akaranga na ko kabonekera mu mahitamwo asanzwe.

Uko wokwitwara igihe ikintu kiguteye amakenga

Nimba wumva ushobora kubikora mu mutekano, dondora inyifato mu buryo butomoye: “Igihe wabandanya gusaba namaze kuvuga oya, numvise umpata. Ndakeneye ko iyo nyishu yubahirizwa.” Hanyuma witwararike inyishu aronka. Nturarondera gushikiriza ijambo ritagira agatosi; uriko uramenya nimba ukuganira ata guhishanya gushoboka.

Vugana n’umuntu wizigira ashobora kwumviriza ataguhatiye kuguma canke kugenda. Umupatiri canke umujanama mu vy’impwemu arashobora gutanga impanuro z’agaciro, kandi umuhinga mu gutanga impanuro canke igikorwa c’ubufasha c’aho uba birashobora kuba bibereye ku mubabaro ubanda, agahato canke ugufatwa nabi. Nimba utinya ukwihorwa, ntushire imbere guhangana mwiherereye ngo birute umutekano.

Mu migenderanire yo kuri internet, kingira amakuru yawe bwite kandi ukoreshe uburyo bwo kumenyesha canke kuburiza buri ku rubuga ukoresha ubu, nimba buhari. Ntiwibwire ko ubushobozi kanaka buhari; suzuma amakuru agezweho ya porogarame. Bika ivyemezo bijanye n’ivyabaye igihe kubikora bitekanye. Nimba uri mu kaga kihutirwa, hamagara abajejwe gutabara vyihutirwa aho uba.

Ibibazo bibazwa kenshi

Umuntu musangiye ukwemera arashobora kuba atabereye ko mukundana? Ego. Ukwemera musangiye kurahambaye ku bantu benshi, ariko uguhuza kurimwo kandi ukuri, icubahiro, ugukura mu marangamutima n’ubushobozi bwo gutorera umuti amatati.

Ishari ryama ari ikimenyetso co kwitondera? Rimwe na rimwe kwumva utizeye neza ni ibisanzwe ku muntu. Kugenzura, iterabwoba, gutandukanya umuntu n’abandi, gusaba amajambobanga canke kugerageza kugenzura imigenderanire yawe ni ibindi kandi bikwiye gufatanwa uburemere.

Nobigenza gute nimba ntazi neza ko inyifato ari ikintu gikomeye? Raba nimba yisubiriza, nimba urubibe rwawe rwubahirizwa n’uko wumva ufise umwidegemvyo wo kuvuga ukuri. Vugana n’umuntu wizigirwa kandi ntuwirengagize ubwoba canke igitutu.

Nkeneye ikimenyamenya c’uko umuntu ateye akaga imbere yo guhagarika imigenderanire? Oya. Urashobora kubona ko imigenderanire itameze neza canke idahuye nawe ata kwerekana ikosa ku wundi muntu.

Ugushishoza gukwiye gukingira umwidegemvyo n’agaciro k’umuntu

Gukundana kw’Abakristu si ukurondera umuntu atigera akora ikosa. Ni ukumenya nimba abantu babiri bashobora kwubaka imigenderanire ishingiye ku kuri, ukwubahana, kurangura amabanga n’ukwiyemeza bahisemwo mu mwidegemvyo.

Ntureke imvugo y’idini, igitutu c’umuryango canke ubwoba bwo gusubira gutangura bikwemeze kwirengagiza ububi bwisubiriza. Fata umwanya wo kuraba inyifato, urondere ubufasha burimwo ubwenge kandi wibuke ko imigenderanire myiza ikwiye guha abantu bompi ikibanza co kuvuga, guhitamwo no gukura mu mwidegemvyo.

Izindi nyandiko bifitaniye isano

Comments


bottom of page