top of page
Gukundana kuri internet kwoba gukwiye umwanya wawe? — ifoto yo mu nyandiko ya Coptic Meet

Gukundana kuri internet kwoba gukwiye umwanya wawe?

Oct 3, 2020
4 min read

Gukundana kuri internet birashobora gufasha, kubabaza, kuremesha no kuruhisha—rimwe na rimwe vyose mu ndwi imwe. Ku bakirisu b’aba Coptes Orthodoxes, birashobora gutanga uturyo two guhura n’abantu bo hanze ya paruwase yabo canke umugwi w’abagenzi usanzwe. Ariko porogarame ntishobora kwemeza ko umuntu abereye, ari uw’ukuri canke yiteguriye imigenderanire.

Nimba gukundana kuri internet gukwiye umwanya wawe bivana gake n’igitigiri c’abo mwashimanye, bikavana cane n’ingene ubikoresha, ico wipfuza kuronka n’uko ivyo biciyemwo bikwira mu buzima bwiza.

Menya neza ico ushaka

Imbere yo gukora canke kuvugurura umwirondoro, ibaze ico witeguriye ubu. Woba wipfuza guhura n’umuntu mushobora kuzokwubakana? Woba uriko urasuzuma nimba gukundana bikubereye inyuma y’akaruhuko karekare? Woba witeguriye gufata umwanya w’ibiganiro n’imibonano?

Ntukeneye umugambi w’imyaka itanu udahinduka. Ariko urakeneye ugutomora guhagije kugira usigure intumbero zawe uvugisha ukuri. Nimba kwubakana ari intumbero yawe, urashobora kubivuga ata kwitega ko umuntu wese mushasha aca afata umwiyemezo ubwo nyene.

Tahura ivyo porogarame ishobora gukora n’ivyo idashobora

Imbuga zo kuri internet zirashobora gufasha abantu gutorana igihe ibikorwa vyabo vya misi yose bituma bahura gake. Zirashobora kworohereza gutangura ikiganiro no kumenya ivyo bakunda canke kahise k’ukwemera basangiye.

Ntizishobora guhishura kamere yose y’umuntu biciye ku mwirondoro. Ntizishobora gutuma abantu babiri bahuza, gusubirira kuvugana mu kuri canke kwemeza ko konti yose ari nyakuri. Gusangira akaranga k’ishengero birashobora kugira insobanuro, ariko si icemezo ko mwiteze bimwe ku muryango, ku mafaranga, ku gusenga, ku matati canke kuri kazoza.

Fata umwirondoro nk’intangamarara, si nk’ingingo ya nyuma. Reka ukwizigirana gukure biciye ku nyifato ihoraho uko igihe gihita.

Koresha umwanya wawe ufise intumbero

Iyo usanze uriko uraraba porogarame umusi wose, shinga urubibe rukingira umutima wawe. Woshobora guhitamwo akanya kagufi ko kuraba imyirondoro no kwishura ubutumwa, hanyuma ugasubira ku kazi, ku bagenzi, ku masengesho, ku kwinonora imitsi no ku karuhuko.

Ibande ku biganiro bifise uguhanahana nyakuri aho kugerageza kugumiza imigenderanire yose ishobora kubaho. Iyo ari wewe wenyene ubaza ibibazo canke ubeshejeho ikiganiro, birabereye ko usubira inyuma gatoyi.

Ikibazo gifasha ni iki: «Ndiko ndamenya ikintu nyakuri kuri uyu muntu, canke ndiko ndasubira kwugurura porogarame kubera amaganya?» Inyishu yawe irashobora kugufasha guhindura ingeso zawe.

Rondera ibifise insobanuro, aho kurondera umwirondoro utunganye

Umwirondoro mwiza utanga ishusho nyakuri y’ubuzima bw’umuntu, ivyo akunda n’indangagaciro ziwe. Mu kiganiro, raba ukwipfuza kumenya, ukudahindagurika, ukwubaha n’ubushobozi bwo kuvugisha ukuri. Ntibisaba ko mukunda ibikorwa bimwe, ariko birafasha gutahura ivyo buri wese ashira imbere n’ivyo yiteze.

Uko imigenderanire ikura, muganire mu buryo busanzwe ku bifise insobanuro: ico ukwemera gusigura mu buzima bwa misi yose, ingene mukemura ukutumvikana, ikibanza c’umuryango n’ico mwipfuza kwubaka. Irinde guhindura ikiganiro ca mbere isuzuma; guhuza kuboneka biciye mu biganiro uko igihe gihita.

Gumana umutekano n’ubuzima bwite mu bwenge

Ntusangize umuntu umaze kumenyana na we kuri internet amajambo y’ibanga, kode z’igenzura, amakuru y’amafaranga, aderese y’aho uba canke ayandi makuru y’ibanga rikomeye. Ntukigere urungikira amafaranga umuntu mwamenyaniye kuri internet, naho inkuru yiwe yumvikana nk’iyihutirwa canke akoresha amajambo y’idini kugira wumve umwizigiye.

Gira ubwitonzi ku gitutu, ku gusabwa ibanga, ku nkuru zivuguruzanya no ku gusabwa kwihuta. Ku mubonano wa mbere w’amaso mu yandi, hitamwo ikibanza rusangi, utegure uburyo bwawe bwo kwiyunguruza kandi umenyeshe umuntu wizigiye imigambi yawe. Urashobora guhagarika ikiganiro canke kuva ku mubonano igihe cose wumva utisanze.

Menya igihe co kuruhuka

Gukundana kuri internet gushobora kuba gutwara inguvu nyinshi cane iyo wama ufise amaganya, ugereranya agaciro kawe n’ukwitwararikwa n’abandi, wirengagiza ayandi mabanga canke ubandanya kuvugana n’abantu batubahiriza imbibe zawe. Akaruhuko si ukuneshwa. Karashobora kugufasha gusubira ku vyo ushira imbere no guhitamwo ingene wipfuza kubandanya.

Iyo ucitse intege, vugana n’umugenzi, umujanama canke umupatiri wizigiye. Urashobora kandi guhura n’abantu biciye mu bikorwa vya paruwase, mu kwitanga, mu kudondorwa n’abagenzi no mu vyo mukunda musangiye. Gukundana kuri internet ni inzira imwe, si yo yonyene.

Ukwemera ata kwemeza ibitari vyemejwe

Gusenga birashobora kugufasha kwinjira mu gukundana wicishije bugufi kandi ushishoza, ariko nta kintu mukorana muri porogarame canke uguhurirana kw’ibintu bishobora kwemeza ko umuntu kanaka ari «wa wundi». Raba indangagaciro z’umutima n’inyifato iboneka. Uwo muntu arubahiriza imbibe zawe? Murashobora kuganira ku matandukaniro muvugisha ukuri? Ibikorwa vyiwe muri rusangi birahuye n’amajambo yiwe?

Ku bibazo vyerekeye inyigisho z’Ishengero rya Orthodoxe Copte canke ukwitegura ukwubakana, saba ubuyobozi bw’umupatiri wizigiye. Imigenzo bwite n’iy’imiryango ishobora gutandukana, rero irinde kwibaza ko uburyo bumwe bubereye abakundana bose.

Ubuyobozi bugufi bwo gufata ingingo

Gukundana kuri internet gushobora kuba kubereye kubandanya iyo kuguha uturyo tubereye two guhura n’abantu, ushobora kugukoresha utirengagije ibindi bice vy’ubuzima bwawe kandi wumva ushobora gushiraho imbibe. Bishobora kuba igihe co guhindura uburyo bwawe iyo wumva waruhijwe, utaritegurira gukundana canke ubona ko urubuga rugutera ingeso udakunda.

Gerageza mu gihe kigufi: shinga urugero rw’umwanya, uryohore igice kimwe c’umwirondoro wawe, ugire ibiganiro bike vyitondewe kandi uzirikane ku ngene wiyumva inyuma yavyo. Hanyuma uhitemwo nimba ubandanya, uruhuka canke wibanda ku guhura n’abantu hanze ya internet.

Intumbero si ugumara umwanya mwinshi kuruta mu gukundana. Ni uguha ikibanza imigenderanire nyakuri mu gihe ubaho ubuzima bwuzuye ubu. Gukundana kuri internet kurashobora kuba igikoresho gifasha iyo gushitsa iyo ntumbero, kandi birabereye rwose kukuvamwo iyo kutayishitsa.

Ibindi bisomwa bijanye

Comments


bottom of page